عزتی:
افزایش نرخ ارز نه کسری بودجه را حل می کند، نه صادرات را بالا می برد
به گزارش سنج نیوز، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس، با انتقاد از دو دیدگاه رایج در رابطه با افزایش نرخ ارز می گوید افزایش نرخ ارز نه کسری بودجه را حل می کند، نه صادرات را بالا می برد.
به گزارش سنج نیوز به نقل از خبر آنلاین، افزایش قیمت ارز در اقتصاد ایران همیشه با دو استدلال اصلی همراه بوده است؛ گروهی آنرا راهی برای تامین منابع ریالی دولت و جبران کسری بودجه می دانند و گروهی دیگر باور دارند نرخ ارز باید متناسب با تورم داخلی افزایش یابد تا تعادل اقتصادی و قدرت رقابت صادرکنندگان حفظ شود. مرتضی عزتی، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس و کارشناس اقتصاد کلان، در گفت و گو با خبرآنلاین هر دو رویکرد را نقد می کند و می گوید افزایش قیمت ارز نه راهکاری پایدار برای جبران کسری بودجه است و نه در شرایط فعلی اقتصاد ایران الزاماً به رشد صادرات منجر می شود.
مرتضی عزتی، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس، باور دارد افزایش قیمت ارز نه فقط راهکاری پایدار برای جبران کسری بودجه دولت نیست، بلکه می تواند با تشدید تورم و بالارفتن هزینه های عمومی، فشار بیشتری بر منابع مالی دولت وارد کند. او همین طور تاکید دارد که کاهش ارزش پول ملی، بدون رفع موانع تولید و صادرات، لزوماً به افزایش صادرات منجر نمی شود و دولت برای مدیریت بازار ارز باید از ابزارهای مؤثرتری استفاده نماید.
چرا افزایش قیمت ارز کسری بودجه را جبران نمی کند؟
عزتی ضمن اشاره به دو دیدگاه رایج در بین سیاست گذاران اقتصادی می گوید گروهی افزایش قیمت ارز را راهی برای تامین منابع ریالی دولت می دانند و تصور می کنند با گران تر شدن ارز، درآمدهای دولت بیشتر می شود و کسری بودجه کاسته می شود. به عقیده او، این نگاه آثار تورمی افزایش قیمت ارز و تأثیر آن بر هزینه های دولت را نادیده می گیرد.
این کارشناس اقتصادی توضیح می دهد که افزایش قیمت ارز امکان دارد در کوتاه مدت درآمد ریالی برخی بخش های دولت را بیشتر کند، اما تورم ناشی از آن، هزینه های جاری و سایر تعهدات دولت را نیز می افزاید. بنابراین، درآمد اضافی امکان دارد طی چند ماه تا یک سال با افزایش هزینه ها خنثی شود و حتی کسری بودجه افزایش پیدا کند.
او همین طور قیمت ارز را یکی از فاکتورهای مهم شکل دهنده انتظارات تورمی در سالیان اخیر می داند. بگفته عزتی، افزایش نرخ ارز بر ارزش گذاری دارایی ها و انتظارات کنشگران اقتصادی اثر می گذارد و بنابراین نمی توان انتظار داشت افزایش قیمت ارز بدون تشدید تورم اتفاق بیفتد.
آیا قیمت ارز باید متناسب با تورم افزایش یابد؟
عزتی دیدگاه دوم، یعنی ضرورت افزایش قیمت ارز متناسب با تورم داخلی، را نیز قابل دفاع نمی داند. طرفداران این رویکرد باور دارند تعدیل قیمت ارز برمبنای تفاوت تورم داخلی و خارجی، به حفظ تعادل در مبادلات خارجی و افزایش قدرت رقابت صادراتی کمک می کند؛ اما این کارشناس می گوید نمی توان چنین قاعده ای را به همه اقتصادها تعمیم داد.
او ضمن اشاره به کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر، بحرین و عمان می گوید این کشورها قیمت ارز خودرا تثبیت کرده اند و لزوماً با افزایش تورم، قیمت ارز را تغییر نمی دهند. از نظر عزتی، ثبات ارزی می تواند پیش بینی پذیری کارهای اقتصادی را افزایش دهد و از اختلال در تصمیم گیری بنگاه ها و سرمایه گذاران پیشگیری کند.
این کارشناس برای توضیح دیدگاه خود به روند شاخص نرخها و قیمت ارز در ایران اشاره می کند و می گوید از سال ۱۳۵۶ تا ۱۳۹۷، شاخص نرخها بالاتر از دو هزار برابر افزایش پیدا کرده، درحالی که قیمت ارز در همین دوره کمتر از ۴۰ برابر رشد کرده است. او این مقایسه را نشانه ای از آن می داند که افزایش قیمت ارز الزاماً نباید هم اندازه تورم داخلی باشد.
کاهش ارزش پول ملی الزاماً صادرات را افزایش نمی دهد
یکی از استدلال های موافقان افزایش قیمت ارز این است که گران تر شدن ارزهای خارجی، کالاهای ایرانی را برای خریداران خارجی ارزان تر می کند و بنابراین صادرات بیشتر می شود. عزتی باور دارد تحقق این نتیجه به ظرفیت تولید و شرایط تجارت خارجی بستگی دارد.
به گفته او، زمانی می توان انتظار داشت کاهش ارزش پول ملی به افزایش صادرات منجر شود که تولیدکنندگان از ظرفیت کافی برخوردار باشند و موانع صادراتی نیز وجود نداشته باشد. در اقتصاد ایران، محدودیت های تولید و دسترسی به بازارهای خارجی مانع از آنست که افزایش قیمت ارز به تنهایی رشد صادرات را ضمانت کند.
او تاکید می کند که افزایش قیمت ارز می تواند هزینه واردات و تولید را بالا ببرد، بی آنکه ظرفیت عرضه کالاهای صادراتی به همان نسبت افزایش پیدا کند. بنابراین، سیاست ارزی باید در پیوند با وضعیت تولید، دسترسی به بازارهای خارجی و محدودیت های تجارت بین المللی ارزیابی شود.
متن کامل این گفتگو را در این جا مطالعه کنید.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب