ناترازی برق ایران چیست و چقدر است ؟
سنج نیوز: ناترازی برق ایران چرا به وجود آمد؟ بررسی ریشه های بحران انرژی، علت خاموشی ها، کمبود برق و راهکارهای حل شکاف میان تولید و مصرف برق در کشور.
به گزارش سنج نیوز به نقل از خبر آنلاین، ناترازی برق ایران دیگر یک بحران مقطعی و محدود به روزهای گرم سال نیست؛ شکاف میان تولید و مصرف برق به یکی از مهم ترین چالش های زیرساختی و اقتصادی کشور تبدیل گشته است. افزایش مصرف، کمبود سرمایه گذاری، فرسودگی نیروگاه ها، مشکلات ساختاری اقتصاد برق و وابستگی تولید برق به گاز، مجموعه عواملی هستند که سبب شده مبحث خاموشی ها و محدودیت برق صنایع بار دیگر به یکی از دغدغه های اصلی اقتصاد ایران تبدیل گردد.
ناترازی برق ایران چیست؟ ناترازی برق به زبان ساده به مفهوم فاصله میان میزان برق مورد نیاز کشور و ظرفیت حقیقی تولید و تأمین برق است. زمانیکه مصرف برق از توان عملی شبکه بیشتر شود، صنعت برق با کمبود مواجه می شود و برای حفظ پایداری شبکه، ناچار به مدیریت مصرف، اعمال محدودیت برای برخی مشترکان یا خاموشی های برنامه ریزی شده می شود. به بیان دیگر، ناترازی زمانی رخ می دهد که سرعت رشد تقاضا از سرعت توسعه ظرفیت تولید و زیرساخت های انرژی بیشتر باشد.
چرا ناترازی برق ایران ایجاد شده است؟ کارشناسان باور دارند بحران امروز نتیجه یک عامل معین نمی باشد، بلکه حاصل انباشته شدن مجموعه ای از مشکلات در طول سالهای قبل است. رشد جمعیت شهری، توسعه صنایع انرژی بر، افزایش استفاده از تجهیزات سرمایشی و تغییر الگوی مصرف خانوارها سبب شده تقاضای برق با سرعت زیادی افزایش پیدا کند. در فصل تابستان، افزایش دمای هوا و استفاده گسترده از کولرها، فشار مضاعفی به شبکه وارد میکند و فاصله میان میزان مصرف و توان تأمین برق را زیاد می کند.
ایران چقدر برق تولید می کند؟ در عین حال، مسئله فقط افزایش مصرف نیست. در سمت تولید هم صنعت برق با چالش های جدی رو به رو است. ظرفیت نصب شده نیروگاهی کشور بالاتر از 100 هزار مگاوات است؛ در این راستا، مصطفی رجبی مشهدی معاون برق و انرژی وزارت نیرو اعلام نمود: مجموع ظرفیت نصب شده نیروگاهی ایران از مرز ۱۰۰ هزار مگاوات عبور کرده و به ۱۰۰ هزار و ۳۱۵ مگاوات رسیده است.
بر طبق این آمار، نیروگاه های چرخه ترکیبی با ظرفیت ۳۸ هزار و ۱۱۸ مگاوات و سهم ۳۸ درصدی، بیشترین سهم را در سبد تولید برق کشور دارند. بعد از آن نیروگاه های گازی با ۲۴.۷ هزار مگاوات، بخاری با ۱۵.۸ هزار مگاوات و برق آبی با ۱۲.۱ هزار مگاوات قرار گرفته اند. ظرفیت نیروگاه های تجدیدپذیر و برق آبی کوچک هم به حدود ۵.۲ هزار مگاوات رسیده است. این آمار نشان داده است ظرفیت اسمی صنعت برق ایران از مرز ۱۰۰ هزار مگاوات عبور کرده است.
در کنار این امار باید به این نکته اشاره نمود که همه این ظرفیت در عمل قابل استفاده نیست. قسمتی از نیروگاه ها به علت عمر بالا، کاهش راندمان، تعمیرات دوره ای، محدودیت سوخت و مشکلات فنی، توان تولید کامل ندارند. به همین دلیل، ظرفیت اسمی نیروگاه ها همیشه به مفهوم ظرفیت حقیقی قابل استفاده در ایام اوج مصرف نیست.
ناترازی برق چقدر است؟ برمبنای برآورد مرکز پژوهش های مجلس، ناترازی برق ایران در اوج مصرف تابستان ۱۴۰۵ به حدود ۱۳ هزار و ۶۴۰ مگاوات می رسد؛ به این معنا که در حالی که تقاضای برق از ۸۱ هزار مگاوات عبور می کند، توان تأمین شبکه حدود ۶۸ هزار و ۴۲۰ مگاوات خواهد بود. هرچند این میزان نسبت به سال قبل حدود یک هزار و ۱۰۰ مگاوات کاهش یافته، اما بازهم شکاف قابل توجهی میان تولید و مصرف وجود دارد. افزایش ظرفیت تجدیدپذیرها و برق آبی ها قسمتی از کسری را جبران کرده، اما خطر کمبود برق در ساعات شب باقی است.
دلیلهای تشکیل بحران انرژی ایران یکی از مهم ترین دلیلهای تشکیل بحران انرژی ایران، کاهش سرمایه گذاری در صنعت برق است. ساخت نیروگاه، توسعه شبکه انتقال و نوسازی تجهیزات نیازمند منابع مالی گسترده است، اما مشکلات اقتصادی صنعت برق و فاصله میان هزینه حقیقی تولید برق و درآمد حاصل از فروش آن، توان شرکتهای فعال در این زمینه را برای گسترش زیرساخت ها کاهش داده است. نتیجه این روند، عقب ماندگی توسعه ظرفیت تولید نسبت به رشد مصرف بوده است.
اقتصاد برق در ایران سال ها با یک چالش ساختاری مواجه بوده است. زمانیکه درآمد صنعت برق متناسب با هزینه های تولید، تعمیر و توسعه نباشد، منابع کافی برای سرمایه گذاری جدید باقی نمی ماند. این مسئله سبب می شود نیروگاه های قدیمی با عمر بالاتر بازهم در مدار باقی بمانند و نوسازی شبکه با سرعت مورد نیاز انجام نشود.
فرسودگی نیروگاه ها هم یکی دیگر از حلقه های مهم در زنجیره ناترازی برق است. نیروگاه هایی که سال ها از عمر آنها گذشته، معمولا راندمان پایین تری دارند و برای تولید میزان مشخصی برق، سوخت بیشتری مصرف می کنند. کاهش بهره وری این نیروگاه ها علاوه بر بالارفتن هزینه تولید، فشار بیشتری به منابع انرژی کشور وارد میکند.
از طرف دیگر، برق و گاز در ایران ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند. بخش بزرگی از نیروگاه های کشور حرارتی هستند و برای تولید برق به گاز طبیعی وابسته اند. در دوره هایی که مصرف گاز افزوده می شود، تأمین سوخت نیروگاه ها با چالش مواجه می شود و این مسئله می تواند ظرفیت تولید برق را کم کند. به همین دلیل، کمبود انرژی در ایران یک زنجیره به هم پیوسته است و نمی توان بحران برق را جدا از وضعیت گاز، سرمایه گذاری و مدیریت مصرف بررسی کرد.
علت خاموشی برق در ایران چیست؟ وقتی مردم می پرسند علت خاموشی برق در ایران چیست یا چرا برق قطع می شود، پاسخ تنها افزایش مصرف نیست. خاموشی ها نتیجه فاصله میان رشد تقاضا و سرعت گسترش زیرساخت هاست؛ فاصله ای که طی سالهای قبل به وجود آمده و الان خویش را در دوره های اوج مصرف نشان داده است.
کمبود برق در ایران فقط یک مسئله برای خانوارها نیست، بلکه به یک چالش جدی برای بخش تولید تبدیل گشته است. صنایع بزرگی مانند فولاد، سیمان، پتروشیمی و سایر واحدهای انرژی بر در دوره های اوج مصرف با محدودیت برق مواجه می شوند. کاهش تولید، بالارفتن هزینه تمام شده، اختلال در برنامه ریزی کارخانه ها و کاهش راندمان، قسمتی از دستاوردهای اقتصادی ناترازی برق است. در واقع برق امروز یکی از پایه های اصلی رشد اقتصادی به حساب می آید و هر اختلال در تأمین آن می تواند اثر مستقیمی بر تولید و اشتغال داشته باشد.
در همین شرایط، انتشار جدولی با عنوان «برنامه خاموشی تهران» در تعدادی رسانه ها و فضای مجازی بار دیگر نگرانی ها درباره ی وضعیت برق پایتخت را افزایش داد. این جدول بامداد امروز در آن واحد در تعدادی رسانه ها و شبکه های اجتماعی انتشار یافت، اما پیگیری ها از وزارت نیرو نشان داد این وزارت خانه انتشار رسمی چنین جدولی را تأیید نکرده است. با این وجود، انتشار چنین اخباری در حالی که جامعه نسبت به وضعیت تأمین برق حساس شده، نشان داده است مسئله انرژی به یکی از مهم ترین دغدغه های اقتصادی و اجتماعی تبدیل گشته است.
راه کار حل ناترازی برق ایران حل ناترازی برق ایران تنها با مدیریت مصرف کوتاه مدت امکانپذیر نیست. افزایش سرمایه گذاری در ساخت نیروگاه های جدید، توسعه انرژی های تجدیدپذیر، نوسازی نیروگاه های فرسوده، کاهش تلفات شبکه انتقال و توزیع، اصلاح ساختار اقتصادی صنعت برق و افزایش بهره وری مصرف، مجموعه اقداماتی است که می تواند شکاف میان تولید و مصرف را کم کند.
ایران از نظر منابع انرژی کشوری غنی است، اما چالش اصلی کمبود منابع نیست؛ مسئله اصلی هماهنگ نبودن میان تولید، مصرف و مدیریت انرژی است. اگر سرمایه گذاری و اصلاحات ساختاری متناسب با رشد نیاز کشور انجام نشود، ناترازی برق می تواند از یک بحران فصلی به یک محدودیت دائمی برای تولید، سرمایه گذاری و رشد اقتصادی تبدیل گردد. بحران برق امروز در واقع هشداری درباره ی آینده اقتصاد انرژی ایران است؛ هشداری که نشان داده است حل این مسئله نیازمند تصمیم های طولانی مدت و نگاه راهبردی به صنعت برق است.
به طور خلاصه در سمت تولید هم صنعت برق با چالش های جدی روبه رو است. پس از آن نیروگاه های گازی با ۲۴.۷ هزار مگاوات، بخاری با ۱۵.۸ هزار مگاوات و برق آبی با ۱۲.۱ هزار مگاوات قرار گرفته اند. این جدول بامدادان امروز در آن واحد در تعدادی رسانه ها و شبکه های اجتماعی منتشر شد، اما پیگیری ها از وزارت نیرو نشان داد این وزارت خانه انتشار رسمی چنین جدولی را تأیید نکرده است.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب